Surinaamse keuken 101: zo kook je thuis Surinaams

Op een Surinaamse verjaardag staat alles naast elkaar: roti met kip, een schaal bami, pom die net uit de oven komt, moksi meti en een pot zuur waar iedereen een lepel uit schept. Inheemse Surinamers en de nazaten van tot slaaf gemaakte Afrikanen, Creolen en Marrons, legden de basis. Later kwamen Chinese (vanaf 1853), Hindostaanse (vanaf 1873) en Javaanse (vanaf 1890) contractarbeiders met hun eigen kruiden en pannen, en ook de Nederlandse koloniale tijd liet zijn sporen na op het bord. Wat daaruit groeide, is één keuken met veel huizen, bij elkaar gehouden door rijst, Madame Jeanette en de gewoonte om te delen. Voor ons als familiebedrijf met Hakka-Chinese roots via Suriname is dit de keuken die in onze toko in Amsterdam het dichtst bij huis ligt.

Wat is de Surinaamse keuken eigenlijk?

Masala, ketjap en een hele Madame Jeanette in dezelfde keuken: de Surinaamse keuken is wat er gebeurt als een handvol eetculturen elke dag naast elkaar kookt en van elkaar leent.

Een Hindostaanse familie bakt net zo makkelijk bami als een Javaanse familie roti eet. Toch proef je in elk gerecht nog waar het vandaan komt: de masala in de roti, de ketjap en trassi in de nasi, de oestersaus in de tjauw min. Veel namen komen uit het Sranantongo, de taal die iedereen in Suriname met elkaar deelt, zoals moksi alesi, gemengde rijst, en moksi meti, gemengd vlees.

Welke keukens vind je in de Surinaamse keuken?

In de Surinaamse keuken vind je vier grote keukens naast elkaar, met daaronder de oudere lagen van de inheemse en Marron-keukens.

Hindostaans-Surinaams: roti, dahl, masala en bara

Roti kip masala, gele spliterwten en urdi vormen de basis van de Hindostaans-Surinaamse keuken, die met de contractarbeiders uit Brits-Indië meekwam. Roti is hier de dunne plaat met een laagje gemalen spliterwten erin, en tegelijk het gerecht met de vulling van kip, aardappel en kousenband in masala. Daarnaast kook je dahl van spliterwten, frituur je bara van urdi en phulauri van spliterwten, en komt er aardappel masala met kousenband op tafel als je geen vlees eet. Alles daarover lees je in Roti, masala en dahl.

Creools: pom, bruine bonen, heri heri en pindasoep

Piccalilly in de pom, pindakaas in de soep en zoutvlees in de bonen: de Creoolse keuken is stevig, zout en royaal. Pom, met wortels in de Joods-Surinaamse keuken en nu van iedereen, is de ovenschotel van geraspte pomtajer met kipdijfilet, sinaasappelsap en piccalilly, en het gerecht waar een feest om draait. Bruine bonen met zoutvlees en moksi alesi zijn eten voor gewone dagen, en pindasoep met kippenbouten en tom tom is een hele maaltijd in een kom. Bakkeljauw, gezouten klipvis, eet je gestoofd met tomaat en ui of in heri heri met cassave, zoete aardappel en bakbanaan, het gerecht van 1 juli, wanneer de afschaffing van de slavernij wordt herdacht.

Javaans-Surinaams: bami, nasi, saoto en petjel

Pindasambal, ketjap en trassi zijn de bouwstenen van de Javaans-Surinaamse keuken, die met contractarbeiders van Java meekwam en in Suriname een eigen smaak kreeg. Surinaamse bami en nasi zijn donkerder en zoeter dan de Indonesische, omdat er flink wat ketjap in gaat. Saoto is heldere kippensoep met se-oen, taugé en gefrituurde aardappel, petjel is groente onder een dikke pindasaus, en dawet is de roze kokosdrank voor een warme middag. Meer lees je in Javaans-Surinaams koken.

Chinees-Surinaams: moksi meti, tjauw min en tjap tjoy

Mixed pickles, oestersaus en een snufje Ve-Tsin horen bij de Chinees-Surinaamse keuken, waar veel Hakka-families aan het fornuis stonden en nog steeds staan. Moksi meti is een bord rijst met tjauw sieuw van varkensnek, krokant sieuw joek van buikspek en geroosterde kip, tjauw min is lichte gebakken mie met kipdijfilet en varkenshaas, en tjap tjoy is een schaal groente met kip in een glanzende saus. In Chinees-Surinaams koken lees je ook over kiem tjiem kip, kau yuk en lo han jai, en hoe het bij ons thuis op tafel komt, zie je in Tjin’s familierecept voor kippenstoof.

Inheems en Marron

De keukens van de inheemse Surinamers en van de Marrons in het binnenland kom je in Nederland minder vaak tegen, maar je proeft ze terug in de cassave, die in Suriname al werd geteeld lang voordat de andere groepen kwamen en nog altijd in veel gerechten zit.

Wat bindt al het Surinaamse eten?

Gemalen Madame Jeanette, rijst, zoutvlees, ketjap en een pot zuur binden de Surinaamse keukens aan elkaar, hoe verschillend ze verder ook zijn.

• Madame Jeanette: de gele, geurige peper gaat heel mee in de pan of komt gemalen op tafel. Madame Jeanette haal je vers of uit de diepvries in de toko, en alles over pepers en pepersaus lees je in Caribische hot sauce.
• Rijst: Surinaamse rijst is de lange korrel waar bijna elk gerecht op of naast ligt. Welke rijst je waarvoor gebruikt, staat in onze rijstgids.
• Zoutvlees: gezouten rundvlees dat je eerst kort afkookt en dat daarna de bonen, de moksi alesi en bitawiri op smaak brengt.
• Ketjap: niet alleen voor bami en nasi, want ook in pom, bruine bonen en bakkeljauw gaat een scheut ketjap manis. Het verschil tussen manis, sedang en asin lees je in Ketjap uitgelegd.
• Zuur op tafel: komkommerzuur, piccalilly, mango chutney en mixed pickles maken een bord pas rond. Welk zuur bij welk gerecht hoort, lees je in Zuur, chutney en pepersaus.

Bekijk alle Surinaamse kruiden en smaakmakers →

Waar eet je Surinaams eten buiten de deur?

Buiten de deur eet je Surinaams bij de warung, de roti-shop en de Chinees-Surinaamse toko of het restaurant, en elk van die plekken heeft zijn eigen kaart.

Bij de warung, het eenvoudige Javaans-Surinaamse eethuis dat ook in Nederland gewoon zo heet, haal je saoto, bami en petjel, zoals je leest in Javaans-Surinaams koken. Bij de roti-shop bestel je roti met kip of aardappel masala, met bara en phulauri erbij, en bij de Chinees-Surinaamse zaak haal je moksi meti, tjauw min of tjap tjoy. Een broodje pom of een broodje bakkeljauw is Surinaams streetfood dat je overal tegenkomt.

Welke producten heb je nodig voor de Surinaamse keuken?

Surinaamse rijst, masala, spliterwten, ketjap, pepersaus en een pot zuur: met de producten hieronder kook je de meeste gerechten uit deze gids. Je vindt bij ons de merken waar Surinaamse families in Nederland al generaties mee koken, zoals Lekker Bekkie voor pepersaus, chutney en piccalilly, Nandan voor masala, en voor de Chinees-Surinaamse pan de sauzen, pickles en smaakmakers van Lee Kum Kee, Mee Chun en Ve-Tsin.

Surinaamse rijst alesiLange korrel voor bij bijna allesMasala Surinami masalaVoor kip masala en aardappel masalaRoti kip masala voor de rotivullingKip, aardappel en kousenband in masalaGele spliterwten voor dahlVoor dahl, phulauri en in de rotiUrdi urid dalGemalen tot het beslag voor baraKetjap manis zoete sojasausVoor bami, nasi, pom en bruine bonenSe-oen glasnoedel van mungboonIn de kom saotoPindasambal voor petjelOver geblancheerde groenteSurinaamse pindakaas pikantVoor pindasoep met tom tomGemalen peper Madame JeanetteEen puntje op je bord, bij allesPiccalilly met Madame JeanetteIn de pom en naast de rijstMango chutney zoet en pittigBij roti, bara en phulauriMixed pickles zoetzuurNaast moksi meti en tjauw minVe-Tsin smaakversterkerEen snufje in tjauw min en tjap tjoyDawet essence roze en geurigVoor de kokosdrank dawet

Pomtajer, zoutvlees, bakkeljauw en cassave, en verse groenten als kousenband, antroewa, bitawiri en sopropo, haal je vers of uit de diepvries in de toko. Voor de houdbaarheid volg je het etiket.

Bekijk alle Surinaamse rijst, bonen en peulvruchten →

Welke Surinaamse gerechten kook je thuis?

Roti met kip, pom, saoto en moksi meti horen bij de bekendste Surinaamse gerechten, en met de acht recepten hieronder kook je uit elke keuken iets thuis.

Roti met kipKipdijfilet met aardappel en kousenband in een dikke masalasaus.BaraLuchtige gefrituurde broodjes van urdi, met een veeg sambal.PomGeraspte pomtajer met kipdijfilet, sinaasappelsap en piccalilly uit de oven.Bruine bonen met zoutvleesEen dikke pan bonen met zoutvlees, tomaat en ketjap, met rijst.Saoto soepHeldere kippensoep met se-oen, taugé, ei en gefrituurde aardappel.Surinaamse bamiDonkere gebakken mie met kipdijfilet, kool en veel ketjap.Moksi metiTjauw sieuw van varkensnek, krokant buikspek en geroosterde kippendij op rijst.Tjauw minLichte gebakken mie met kipdijfilet, varkenshaas en Chinese kool.

Wil je verder, probeer dan eens kiem tjiem kip, antroewa met bakkeljauw of sopropo met ei. Alle recepten staan bij elkaar in onze Surinaamse recepten.

Waar vind je Surinaamse producten per categorie?

Surinaamse producten vind je bij ons per categorie, van masala en pepersaus tot rijst, bonen, marinades, snacks en siropen.

Alles Surinaams heel het assortimentVan masala tot pepersaus, zuur en dawetShop nuKruiden en smaakmakers masala en peperMasala, ketjap, sambal, chutney en zuurShop nuRijst en bonen alesi en bonenSurinaamse rijst, bruine bonen en spliterwtenShop nuMarinades voor vlees en kipMarinades voor de pan en de barbecueShop nuSnacks iets erbijBananenchips, koekjes en gedroogde pruimenShop nuDranken siropenDawet, orgeade en susuroos uit de flesShop nu

Meer lezen over de Surinaamse keuken

Roti, masala en dahlDe Hindostaans-Surinaamse keuken: roti, masala, dahl, bara en phulauri.Javaans-Surinaams kokenKetjap, se-oen, bami, nasi, petjel, trassi, saoto en dawet.Chinees-Surinaams kokenMoksi meti, tjauw min, tjap tjoy, Ve-Tsin en de droogwaren.Zuur, chutney en pepersausTafelzuur, piccalilly, chutney en atjar, en wat waarbij hoort.Caribische hot sauceMadame Jeanette, scotch bonnet en Surinaamse pepersaus.

Veelgestelde vragen

Kook op een doordeweekse avond een pan dahl en zet voor een verjaardag eens een schaal bami neer, en merk hoe snel je vanzelf een scheut ketjap extra toevoegt en de peper er op tijd weer uit vist. Kom je langs in onze toko in Amsterdam, dan wijzen we je graag de weg tussen de pepersauzen van Lekker Bekkie, de masala van Nandan en de mixed pickles van Mee Chun, want deze keuken ligt ons na aan het hart. Je vindt al onze Surinaamse recepten op één plek, en alles om ze te koken staat in Ontdek de Surinaamse Keuken.